آیا ایران‌ایر از بار دستی مسافران درآمدزایی می‌کند؟

به گزارش تحول اقتصادی به نقل از ایلنا، اجرای سختگیرانه سقف 5 کیلوگرمی بار دستی، دریافت 60 یورو اضافه‌بار از یک مسافر در پرواز استانبول–تهران و الزام به پرداخت نقدی، بار دیگر نحوه اجرای مقررات حمل بار در ایران‌ایر را به محل پرسش تبدیل کرده است. در حالی که بسیاری از ایرلاین‌های معتبر جهان بین 7 تا 10 کیلوگرم بار دستی را مجاز می‌دانند، تکرار گلایه‌های مسافران این پرسش را مطرح کرده که آیا این سیاست صرفاً اجرای مقررات است یا به منبعی برای کسب درآمد از مسافران تبدیل شده است؟

ماجرا از پرواز استانبول به تهران آغاز شد؛ جایی که یکی از مسافران ایران‌ایر هنگام پذیرش بار با اعلام مسئول کانتر مبنی بر مجاز بودن تنها 5 کیلوگرم بار دستی روبه‌رو شد. این در حالی بود که وزن چمدان کابین او حدود 9 کیلوگرم بود؛ اختلافی که به گفته این مسافر، در بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی معمولاً با چنین حساسیتی مواجه نمی‌شود.

این مسافر می‌گوید: «هرچه توضیح دادم که در اغلب ایرلاین‌های معتبر دنیا سقف بار دستی 7 یا 8 کیلوگرم است و برخی شرکت‌ها حتی تا 10 کیلوگرم را مجاز می‌دانند، مسئول پذیرش تأکید کرد که مقررات ایران‌ایر 5 کیلوگرم است و در نهایت برای ادامه سفر مجبور شدم 60 یورو بابت اضافه‌بار پرداخت کنم.»

این روایت، تنها یک تجربه شخصی نیست. گفت‌وگو با برخی دفاتر خدمات مسافرتی نشان می‌دهد که موارد مشابهی نیز از سوی مسافران گزارش شده و اعتراض به نحوه اعمال محدودیت بار دستی در برخی پروازهای ایران‌ایر، به یکی از گلایه‌های پرتکرار مسافران تبدیل شده است.

اما آیا سقف 5 کیلوگرمی با رویه رایج صنعت هوانوردی همخوانی دارد؟
بررسی مقررات ایرلاین‌های بزرگ جهان نشان می‌دهد که ترکیش ایرلاینز و لوفت‌هانزا حمل 8 کیلوگرم بار دستی را مجاز می‌دانند. امارات، قطر ایرویز و سنگاپور ایرلاینز سقف 7 کیلوگرمی دارند. آذربایجان ایرلاینز تا 10 کیلوگرم بار دستی را می‌پذیرد و شرکت‌هایی مانند KLM و ایرفرانس نیز مجموع وزن بار دستی و وسیله شخصی را تا 12 کیلوگرم مجاز اعلام کرده‌اند. حتی ایر کانادا محدودیت وزنی مشخصی برای بار دستی تعیین نکرده و تنها رعایت ابعاد استاندارد و امکان قرار دادن چمدان در محفظه بالای سر را ملاک قرار داده است.

از سوی دیگر، وزن بسیاری از چمدان‌های استاندارد کابین بین 2 تا 3 کیلوگرم است. بنابراین با اعمال سقف 5 کیلوگرمی، بخش قابل توجهی از سهمیه مجاز، پیش از قرار گرفتن وسایل شخصی، صرف وزن خود چمدان می‌شود و عملاً فضای بسیار محدودی برای حمل وسایل مورد نیاز مسافر باقی می‌ماند.

نکته دیگری که برای برخی مسافران پرسش‌برانگیز شده، نحوه دریافت هزینه اضافه‌بار است. به گفته این مسافر، مبلغ اضافه‌بار در کانتر ایران‌ایر در فرودگاه استانبول صرفاً به صورت نقدی دریافت شده و امکان پرداخت از طریق کارت‌های بانکی بین‌المللی مانند Visa یا Mastercard وجود نداشته است. هرچند ممکن است این موضوع ناشی از محدودیت‌های عملیاتی، قراردادی یا مالی باشد، اما در نبود توضیح رسمی از سوی ایران‌ایر، این شیوه پرداخت برای بسیاری از مسافران ابهام‌آفرین بوده و بر پرسش‌های موجود افزوده است.

سؤال اصلی اما اینجاست که هدف از اجرای چنین سیاستی چیست؟ اگر فلسفه محدودیت وزن بار دستی، حفظ ایمنی پرواز و مدیریت فضای کابین است، آیا اختلاف چند کیلوگرمی در وزن یک چمدان واقعاً تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر ایمنی پرواز دارد؟ و اگر چنین است، چرا بسیاری از ایرلاین‌های معتبر جهان سقف‌های بالاتری را برای بار دستی در نظر گرفته‌اند؟

از سوی دیگر، تکرار گزارش‌های مشابه از سوی مسافران، این مطالبه را ایجاد کرده است که ایران‌ایر به‌صورت شفاف درباره مبانی این مقررات، نحوه محاسبه هزینه‌های اضافه‌بار و همچنین علت محدود بودن شیوه پرداخت هزینه‌ها توضیح دهد.

ایران‌ایر به عنوان شرکت هواپیمایی حامل پرچم جمهوری اسلامی ایران، نقشی فراتر از یک شرکت تجاری دارد و عملکرد آن بر تصویر صنعت هوانوردی کشور در نگاه مسافران داخلی و خارجی تأثیر مستقیم می‌گذارد. از همین رو انتظار می‌رود مقررات این شرکت، علاوه بر شفافیت، با استانداردهای رایج صنعت هوانوردی، حقوق مسافران و اصل انصاف نیز همخوانی داشته باشد.

افکار عمومی اکنون انتظار دارد ایران‌ایر به این پرسش‌ها پاسخ دهد: مبنای تعیین سقف 5 کیلوگرمی بار دستی چیست؟ آیا بازنگری در این مقررات با توجه به رویه غالب ایرلاین‌های بین‌المللی در دستور کار قرار دارد؟ و دلیل محدود شدن پرداخت هزینه اضافه‌بار به پول نقد در برخی ایستگاه‌های این شرکت چیست؟

پاسخ روشن به این پرسش‌ها می‌تواند ضمن رفع ابهامات موجود، به افزایش اعتماد مسافران و ارتقای اعتبار قدیمی‌ترین شرکت هواپیمایی کشور کمک کند.